Ođđasishuksen
Cuoŋománu 9. beaivve 1940 okkuperii duiskka soahteveahka Norgga, ja geassemánu 10. beaivve seamma jagi fertii Norga vuollánit. Vearjogelbbolaš dievddut fertejedje guođđit bargguideaset ja siiddaideaset ja vuolgit soahtái. Gaikkat fertejedje hárjánit okkupánttaid vieris dábiide, gillii ja kultuvrii.
Go soahti lahkonisgođii loahpa lei čielggas ahte duiskka soahteveahka ii nákcen šat doalahit Norgga. Therboven ávžžuhii Hitlera mearredit bággoevakuerema. Golggotmánu 28. beaivve 1944 almmuhii Hitler iežas mearrádusa, nd. Führerbefehl, Davvi-Romssa ja Finnmárkku olbmuide. Gaikkat geat orro Ivgovuona nuortta bealde galge evakuerejuvvot ja gait viesut galge boldojuvvot.
Stuorimus oassi olbmuin vulge evakueremii, muhtumat vanccain ja nuppit fas biillain, muhto muhtumat gal čiehkádedje hoaluide ja gođiide.
Norga oaččui fas friddjavuođa miessemánu 8. beaivve 1945. Dál dahke dábálaš olbmot Davvi-Romssas ja Finnmarkkus stuorimus jeagatmeahttun ákšuvnna Norgga historjjás. Vaikko eiseválddit gilde olbmuid máhccamis ruoktot Davvi-Romsii ja Finnmárkui de máhccagohte olbmot liikkáge juo mihcamáraid áigge. Sii bohte siiddaide mat ledje gutnan ja ráhkadedje gaskaboddosaš orrunsajiid nu bures go sáhtte. Muhtumat orro tealttáin, nuppit fas vanccaid vuolde ja muhtumat fas ásaiduvve duiskalaččaid finerviesuide. Maŋŋit čakčat čeggejuvvojedje vuosttas duiskkabráhkkat.
Viessobáŋku ásahuvvui 1946, ja dan mielde bohte arkitevttaid sárgojuvvon tiipaviesut ja návehat, mas omd. Gulbbenjárgga ođđasishuksema dállu lea buorre ovdamearkan. Eatnasat huksejedje vuos náveha ovdal go huksegohte orrunviesu bearrašii.
Viesut šadde oalle seammaláganin: dain lei hárjedáhkki ja vuođđun lei nd. ruossahápmásaš plána, dain lei olgoveranda ja basadanlatnja gealláris. Orrunstandarda šattai sakka buoret go ovdal soadi.
